หยุดกินไก่... แล้วเก๊าท์จะหายจริงหรือ? ไขข้อข้องใจเรื่อง 'ยอดไก่' กับอาการปวดข้อ"
หยุดกินไก่... แล้วเก๊าท์จะหายจริงหรือ? ไขข้อข้องใจเรื่อง 'ยอดไก่' กับอาการปวดข้อ"
"อย่ากินไก่นะ เดี๋ยวเป็นเก๊าท์!" ประโยคคลาสสิกที่เราได้ยินกันมาตั้งแต่เด็ก จนกลายเป็นความเชื่อฝังหัวว่า "ไก่" คือจำเลยหมายเลขหนึ่งที่ทำให้คนไทยปวดข้อ หลายครอบครัวถึงขั้นสั่งห้ามผู้สูงอายุในบ้านกินไก่โดยเด็ดขาด เพราะกลัวว่าเข่าจะบวม ขาจะเดินไม่ได้
แต่ในฐานะหมอกระดูก หมออยากจะบอกความจริงที่อาจทำให้หลายคนประหลาดใจว่า "การเลิกกินไก่เพียงอย่างเดียว ไม่ได้ช่วยให้คุณหายจากโรคเก๊าท์เสมอไป" และที่สำคัญ คนที่กินไก่ก็ไม่ได้แปลว่าจะต้องเป็นเก๊าท์ทุกคนครับ วันนี้หมอจะมาไขความลับเรื่องนี้ให้กระจ่าง เพื่อให้ทุกคนกลับมาทานอาหารได้อย่างมีความสุขและดูแลข้อต่อได้อย่างถูกต้องครับ
เรื่องเล่าจากคนไข้ของหมอ
หมอขอเล่าเคสของ "ลุงบุญมา" (นามสมมติ) อายุ 58 ปี ลุงบุญมาเป็นแฟนพันธุ์แท้ข้าวมันไก่และไก่ทอดมาทั้งชีวิต วันหนึ่งลุงมีอาการปวดโคนนิ้วหัวแม่เท้าอย่างรุนแรงจนเดินไม่ได้ เพื่อนบ้านทักทันทีว่า "นั่นไง กินไก่เยอะจนเป็นเก๊าท์แล้ว!"
ลุงบุญมาตกใจมาก หลังจากวันนั้นลุงสั่งห้ามทุกคนในบ้านซื้อไก่เข้าบ้านเด็ดขาด ลุงยอมอดของชอบ เปลี่ยนไปทานหมู ทานเนื้อ และทานผักแทน แต่ผ่านไป 3 เดือน อาการปวดข้อกลับมาอีกครั้ง แถมคราวนี้ปวดที่ข้อเท้าด้วย ลุงมาหาหมอด้วยสีหน้าท้อแท้แล้วถามว่า "หมอครับ ผมเลิกกินไก่ถาวรแล้ว ทำไมเก๊าท์ยังไม่หายอีกล่ะครับ?"
เคสของลุงบุญมาเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนมากว่า เรากำลังสู้กับ "จำเลยผิดตัว" อยู่ครับ
"สารพิวรีน" กับ "โรงงานกำจัดขยะ" ในร่างกาย
เพื่อให้เข้าใจง่าย หมอขอเปรียบเทียบร่างกายเราเหมือน "เมืองเมืองหนึ่ง" ครับ
ในอาหารหลายชนิดจะมีสารที่ชื่อว่า "พิวรีน" (Purine) ซึ่งเมื่อเราทานเข้าไป ร่างกายจะเปลี่ยนสารนี้ให้กลายเป็น "กรดยูริก"เปรียบเสมือน "ขยะ" ที่เกิดขึ้นในเมือง โดยปกติแล้ว เมืองนี้จะมีระบบท่อระบายน้ำที่ดี (คือ ไต และการขับถ่าย) ที่จะคอยระบายขยะหรือกรดยูริกเหล่านี้ออกไปทิ้งนอกร่างกาย เพื่อให้ระดับขยะในเลือดสมดุล
แต่ปัญหาจะเกิดขึ้นเมื่อ:
ขยะเยอะเกินไป: เราเติมพิวรีนเข้าไปมากเกินกว่าที่ระบบจะรับไหว
ท่อระบายน้ำตัน: ไตทำงานขับยูริกออกได้ไม่ดี
เมื่อยูริกหรือขยะเหล่านี้ล้นเมือง มันจะไป "ตกตะกอน" กลายเป็นผลึกแข็งๆ แหลมๆ เหมือนเศษแก้วเล็กๆ สะสมอยู่ตามข้อต่อ เมื่อมีอะไรไปกระตุ้นเพียงนิดเดียว ผลึกเหล่านี้ก็จะทิ่มแทงเนื้อเยื่อ จนเกิดการอักเสบ ปวด บวม แดงร้อน ที่เราเรียกว่า "โรคเก๊าท์" นั่นเองครับ
แล้วไก่ล่ะ? จริงๆ แล้วไก่มีสารพิวรีนอยู่ในระดับ "ปานกลาง" ครับ แต่จำเลยที่แท้จริงที่มีพิวรีนสูงกว่าไก่หลายเท่า คือ เครื่องในสัตว์ อาหารทะเลบางชนิด และที่สำคัญที่สุดคือ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และน้ำหวานที่มีน้ำตาลฟรุกโตสสูง ซึ่งคนส่วนใหญ่มักมองข้ามไป
ความรู้พื้นฐานของโรค
โรคเก๊าท์ (Gout) คือโรคข้ออักเสบที่เกิดจากภาวะกรดยูริกในเลือดสูง (Hyperuricemia) ติดต่อกันเป็นเวลานานจนเกิดการตกตะกอนของผลึกเกลือยูเรตตามข้อและเนื้อเยื่อต่างๆ
สาเหตุ: ไม่ได้เกิดจากอาหารเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากกรรมพันธุ์ถึง 70-80% (ร่างกายบางคนผลิตยูริกเยอะเอง หรือไตขับยูริกออกได้น้อยแต่กำเนิด) ส่วนอาหารเป็นปัจจัยกระตุ้นเพียง 20-30% เท่านั้น
การเกิดโรค: เมื่อระดับยูริกสูงเกินจุดที่เลือดจะละลายได้ (ปกติไม่ควรเกิน 7 mg/dL) มันจะกลายเป็นผลึกสะสมตามข้อ
อาการ: ปวดข้อแบบเฉียบพลัน มักเริ่มที่นิ้วหัวแม่เท้า ข้อเท้า หรือข้อเข่า มีอาการบวม แดง และร้อนผ่าวอย่างชัดเจน
5 ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เป็นเก๊าท์ (มากกว่าแค่การกินไก่)
กรรมพันธุ์: มีคนในครอบครัวเป็นโรคเก๊าท์ ร่างกายจึงมีระบบจัดการยูริกที่ไม่สมบูรณ์
เครื่องดื่มแอลกอฮอล์: โดยเฉพาะเบียร์ ซึ่งมีพิวรีนสูงมากและยังขัดขวางการขับยูริกออกทางไต
เครื่องดื่มรสหวาน: น้ำอัดลมหรือน้ำหวานที่มีน้ำตาล "ฟรุกโตส" (Fructose) จะไปกระตุ้นให้ร่างกายสร้างกรดยูริกมากขึ้น
โรคอ้วน: ไขมันที่มากเกินไปทำให้ร่างกายขับกรดยูริกได้ยากขึ้น และสร้างยูริกเพิ่มขึ้น
ความเสื่อมของไต: เมื่อไตทำงานลดลง การระบายขยะ (ยูริก) ออกจากเมืองก็แย่ลงตามไปด้วย
การตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์
หากคุณมีอาการปวดข้อ หมอจะทำหน้าที่เป็น "นักสืบ" ตรวจหาสาเหตุด้วยวิธีดังนี้ครับ:
การตรวจร่างกาย: ดูลักษณะการบวมแดง และตำแหน่งที่ปวด
การตรวจเลือด: เพื่อดูระดับกรดยูริก แต่ต้องระวังว่า "ตอนที่ปวดจัดๆ ระดับยูริกในเลือดอาจจะดูปกติได้" เพราะยูริกมันหนีจากเลือดไปตกตะกอนในข้อหมดแล้ว
การใช้อัลตราซาวด์ (Ultrasound): วิธีนี้เห็นชัดมากครับ หมอจะใช้หัวตรวจส่องดูในข้อ หากเป็นเก๊าท์จะเห็นเส้นสีขาวๆ เกาะอยู่ที่ผิวกระดูกอ่อนเหมือน "หิมะตก" (Double Contour Sign)
การเจาะน้ำในข้อ: ในรายที่แยกโรคยาก หมอจะดูดน้ำในข้อไปส่องกล้องจุลทรรศน์เพื่อหาผลึกรูปเข็มให้เห็นกับตาครับ
เอกซเรย์: เพื่อดูว่าข้อมีการถูกทำลายหรือมีก้อนผลึกสะสมจนกระดูกแหว่งหรือไม่
แนวทางการรักษา: จัดการที่ต้นเหตุ ไม่ใช่แค่เลิกกินไก่
หมอขอยืนยันว่า "ผู้ป่วยส่วนใหญ่รักษาหายได้โดยไม่ต้องผ่าตัด" หากเข้าใจหลักการนี้ครับ:
การปรับพฤติกรรม (กำจัดความเสี่ยง): ลดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ น้ำหวาน และเลี่ยงอาหารที่มีพิวรีนสูงมาก (เครื่องในสัตว์, กะปิ) สำหรับไก่ ทานได้ในปริมาณที่เหมาะสม ไม่ต้องถึงขั้นอดครับ
กายภาพบำบัด: ในระยะพัก เพื่อลดอาการข้อติดและเสริมสร้างกล้ามเนื้อรอบข้อให้แข็งแรง
การใช้ยา: แบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ยาแก้ปวดอักเสบ (ใช้ตอนมีอาการ) และ ยาลดกรดยูริก (ต้องกินต่อเนื่องยาวนานเพื่อล้างขยะออกจากเมือง) หลายคนพลาดตรงที่พอหายปวดก็เลิกกินยา ยูริกเลยกลับมาสูงใหม่ครับ
การฉีดยาเฉพาะจุด: หากปวดรุนแรงจนทนไม่ไหว หมอจะใช้เครื่องอัลตราซาวด์ช่วยระบุตำแหน่งที่อักเสบแล้วฉีดยาลดการอักเสบเข้าข้อโดยตรง ซึ่งวิธีนี้ปลอดภัยและแม่นยำกว่าการฉีดแบบสุ่มครับ
การผ่าตัด: จะทำเฉพาะในกรณีที่มีก้อนผลึก (Tophus) ขนาดใหญ่จนขัดขวางการเคลื่อนไหว หรือก้อนนั้นแตกเป็นแผลเรื้อรังเท่านั้นครับ
พยากรณ์โรค: โรคนี้หายขาดไหม?
โรคเก๊าท์ "ควบคุมได้จนเหมือนหายขาด" ครับ หากคุณสามารถกินยาลดกรดยูริกจนระดับยูริกในเลือดต่ำกว่า 6 mg/dL ต่อเนื่องเป็นเวลา 1-2 ปี ผลึกที่เคยสะสมอยู่ในข้อจะค่อยๆ ละลายหายไปเอง เมื่อเมืองสะอาดแล้ว คุณก็จะไม่กลับมาปวดอีกแม้จะเผลอทานไก่บ้างก็ตามครับ แต่ต้องรักษาวินัยในการกินยาและตรวจติดตามกับหมออย่างสม่ำเสมอ
ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นหากปล่อยไว้
เส้นประสาทถูกกดทับ: ก้อนตะกอนอาจไปเบียดเส้นประสาทบริเวณข้อมือหรือข้อเท้า
ข้อผิดรูปและกระดูกพรุน: การอักเสบเรื้อรังจะ "กิน" กระดูกจนข้อเบี้ยว บิดผิดรูป
ไตวาย: กรดยูริกที่สูงเกินไปจะไปตกตะกอนเป็นนิ่วในไต และทำลายเนื้อเยื่อไตจนทำงานไม่ได้ในที่สุด
5 วิธีป้องกันโรคเก๊าท์ (ฉบับทำได้จริง)
ดื่มน้ำสะอาดให้มาก: อย่างน้อยวันละ 2-3 ลิตร เพื่อช่วยไตขับกรดยูริกออกทางปัสสาวะ
เลี่ยงเครื่องดื่มรสหวาน: ลดน้ำอัดลมและชานมไข่มุกที่มีน้ำตาลฟรุกโตสสูง
ควบคุมน้ำหนักตัว: ให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม เพื่อลดการสร้างกรดยูริกในร่างกาย
ทานผักและผลไม้: วิตามินซีจากธรรมชาติช่วยให้ไตขับกรดยูริกได้ดีขึ้น
ตรวจสุขภาพประจำปี: แม้ไม่มีอาการปวด แต่ถ้าพบว่ายูริกสูง จะได้เริ่มปรับตัวได้ทันครับ
Q&A Section
Q: สรุปแล้วคนเป็นเก๊าท์กินไก่ได้ไหม? A: ทานได้ครับ แต่ควรทานในปริมาณที่เหมาะสม (เช่น 1-2 ชิ้นต่อมื้อ) และเลี่ยงส่วนยอดอกหรือหนังไก่ที่มีพิวรีนสูงกว่าเนื้อส่วนอื่นครับ
Q: กินน้ำสกัดจากยอดผักทำให้เป็นเก๊าท์ไหม? A: ยอดผักมีพิวรีนอยู่บ้าง แต่จากงานวิจัยพบว่าพิวรีนจากพืชไม่ได้ส่งผลเสียต่อระดับยูริกเท่ากับพิวรีนจากสัตว์ครับ ดังนั้นทานผักได้ตามปกติครับ
Q: ปวดข้อเฉียบพลันตอนไหนที่ต้องรีบมาหาหมอ? A: หากมีอาการบวมแดงร้อน เดินลงน้ำหนักไม่ได้ หรือมีไข้ร่วมด้วย ควรรีบพบหมอทันทีเพื่อแยกโรคข้อติดเชื้อครับ
สรุปประเด็นสำคัญ
การกินไก่ไม่ใช่สาเหตุเดียวของเก๊าท์ แต่เป็นเพียงปัจจัยเสริมขนาดเล็ก
จำเลยตัวจริงคือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ น้ำตาลฟรุกโตส และกรรมพันธุ์
การรักษาที่ถูกต้องคือการลดระดับกรดยูริกในเลือดให้ต่ำต่อเนื่อง เพื่อละลายผลึกในข้อ
การใช้อัลตราซาวด์ช่วยวินิจฉัยและรักษา ทำให้การรักษามีประสิทธิภาพสูงขึ้นมาก
โรคเก๊าท์ควบคุมได้ และคนไข้สามารถกลับไปทานอาหารที่ชอบได้หากรักษาอย่างถูกวิธี
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#เก๊าท์ #กินไก่เป็นเก๊าท์ไหม #ปวดข้อ #กรดยูริกสูง #ข้ออักเสบ #อาหารโรคเก๊าท์ #หมอกระดูก #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ปวดเท้า #สุขภาพผู้สูงอายุ #GoutMyth #UricAcid #HealthyJoints #OrthopedicSurgeon #BoneAndJoint
Reference List
Choi HK, Atkinson K, Karlson EW, Willett W, Curhan G. Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. N Engl J Med. 2004;350(11):1093-1103.
FitzGerald JD, Dalbeth N, Mikuls T, Brignardello-Petersen R, Guyatt G, Abeles AM, et al. 2020 American College of Rheumatology Guideline for the Management of Gout. Arthritis Care Res (Hoboken). 2020;72(6):744-760. PMID: 32391934. doi: 10.1002/acr.24180.
Richette P, Doherty M, Pascual E, Barskova V, Becce F, Castaneda-Sanabria J, et al. 2016 updated EULAR evidence-based recommendations for the management of gout. Ann Rheum Dis. 2017;76(1):29-42. PMID: 27457514. doi: 10.1136/annrheumdis-2016-209707.
Dalbeth N, Gosling AL, Gaffo A, Abhishek A. Gout. Lancet. 2021;397(10287):1843-1855. PMID: 33798500. doi: 10.1016/S0140-6736(21)00569-9.
Nakagawa T, Hu H, Zharikov S, Tuttle KR, Short RA, Glushakova O, et al. A causal role for uric acid in fructose-induced metabolic syndrome. Am J Physiol Renal Physiol. 2006;290(3):F625-631.
Comments
Post a Comment