นอกจากยอดผักและสัตว์ปีก มีอาหารชนิดไหนอีกที่เป็นตัวกระตุ้นเก๊าท์ที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้?

 

หยุดกินไก่กับยอดผักแล้ว ทำไมยังปวด? เปิดโปง "โจรเงียบ" ในจานอาหาร ตัวการเก๊าท์ที่คุณอาจกินอยู่ทุกวันโดยไม่รู้ตัว

“หมอครับ ผมงดไก่ งดเป็ด งดชะอม กระถิน ตามตำราเป๊ะๆ มา 3 เดือนแล้วครับ ทำไมเมื่อคืนเก๊าท์ยังกำเริบอีก? หรือว่าผมไปเผลอกินอะไรผิดสำแดงเข้าครับ?”

คนไข้ชายวัย 50 ปี ถามหมอด้วยความสงสัยและท้อแท้ เพราะตั้งใจคุมอาหารอย่างดี แต่ข้อมือและโคนนิ้วเท้าก็ยังบวมแดงขึ้นมาแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย

หมอเลยลองไล่ถามเมนูอาหารดูครับ ปรากฏว่าคุณพี่ท่านนี้ชอบทาน “เกาเหลาหม้อไฟซดน้ำซุปคล่องคอ” และตบท้ายด้วย “น้ำส้มคั้นเย็นๆ” เพื่อสุขภาพ... หารู้ไม่ว่า นี่แหละครับคือ “กับดัก” ที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้!

เรามักถูกสอนกันมานานว่า “เป็นเก๊าท์ห้ามกินสัตว์ปีกและยอดผัก” ซึ่งถูกต้องครับ แต่มันเป็นเพียงยอดภูเขาน้ำแข็งเท่านั้น วันนี้หมอจะพาทุกท่านดำดิ่งไปดู “4 ตัวการลับ” ที่กระตุ้นเก๊าท์ได้รุนแรงไม่แพ้กัน เผลอๆ อาจจะร้ายกาจกว่าไก่เสียอีกครับ

1. น้ำหวานและน้ำผลไม้ (Fructose): หวานปาก ลำบากข้อ

นี่คือตัวการอันดับ 1 ที่ถูกมองข้ามมากที่สุดครับ! หลายคนคิดว่าการดื่มน้ำผลไม้กล่อง หรือน้ำอัดลม เป็นเรื่องปกติ แต่ความจริงแล้ว น้ำตาลชนิดที่ชื่อว่า “ฟรุกโตส” (Fructose) ที่ผสมอยู่ในเครื่องดื่มเหล่านี้ ร้ายกาจมากครับ

• กลไก: เมื่อร่างกายเผาผลาญฟรุกโตส มันจะเร่งกระบวนการสร้างกรดยูริกขึ้นมาโดยตรง และยังไปขัดขวางการขับกรดยูริกออกจากไตอีกด้วย เรียกได้ว่า “สร้างเพิ่ม แถมระบายออกไม่ได้”

• สิ่งที่ควรระวัง: น้ำอัดลม, น้ำผลไม้กล่อง, ชาเขียวรสหวาน, นมเปรี้ยว, และผลไม้รสหวานจัดมากๆ เช่น ลำไย ทุเรียน ขนุน (ทานได้แต่ต้องจำกัดปริมาณครับ)

2. อาหารทะเลเปลือกแข็งและปลาบางชนิด

“อ้าวหมอ นึกว่าห้ามแค่ปลาหมึก?” ความจริงแล้วอาหารทะเลมีสารพิวรีน (Purine) สูงหลายชนิดครับ โดยเฉพาะกลุ่มที่มีเปลือกและปลาตัวเล็ก

• กลุ่มเสี่ยงสูง: หอยทุกชนิด (หอยแครง, หอยแมลงภู่, หอยนางรม), ไข่ปลา, กุ้ง, ปู

• ปลาบางชนิด: ปลาซาร์ดีน (ปลากระป๋อง), ปลาแมคเคอเรล, ปลาไส้ตัน, ปลาอินทรีย์ ปลาเหล่านี้มีพิวรีนสูงกว่าปลาเนื้อขาวทั่วไปมากครับ

3. “น้ำซุป” และ “กะปิ” : ระเบิดเวลาในถ้วยแกง

ข้อนี้สำคัญสำหรับคนไทยมากครับ

• น้ำซุป: ไม่ว่าจะเป็นซุปก๋วยเตี๋ยว ซุปข้าวมันไก่ หรือแกงจืดที่เคี่ยวนานๆ สารพิวรีนจากเนื้อสัตว์และกระดูกจะละลายออกมาอยู่ในน้ำซุปจนเข้มข้นมาก การ “ซดน้ำซุปจนหมดชาม” คือการรับสารพิวรีนเข้าไปเต็มๆ โดยไม่ต้องเคี้ยวเนื้อสัตว์เลยครับ

• กะปิ: ทำมาจากกุ้งเคยตัวเล็กๆ หมัก ซึ่งอัดแน่นไปด้วยพิวรีน ใครที่ชอบน้ำพริกกะปิ หรือแกงที่ใส่กะปิเยอะๆ ต้องระวังให้ดีครับ

4. เครื่องดื่มแอลกอฮอล์... ไม่ใช่แค่เบียร์!

เรารู้กันดีว่า “เบียร์” คือของต้องห้ามอันดับหนึ่ง เพราะมีทั้งแอลกอฮอล์และยีสต์ที่เปลี่ยนเป็นยูริกได้ไวมาก แต่หลายคนเข้าใจผิดว่า “งั้นดื่มเหล้าสี หรือไวน์แทนก็ได้สิ?”

คำตอบคือ “เสี่ยงเหมือนกัน” ครับ เพราะแอลกอฮอล์ทุกชนิด เมื่อเข้าไปในร่างกาย จะถูกเปลี่ยนเป็นกรดแลกติก (Lactic acid) ซึ่งกรดตัวนี้จะไปแย่งช่องทางขับถ่ายกับกรดยูริกที่ไต ทำให้ไตขับยูริกได้น้อยลง ยูริกจึงคั่งค้างในเลือดสูงขึ้นทันทีหลังดื่มครับ

แล้วเราควรกินอะไร? (The Good News)

อ่านมาถึงตรงนี้อย่าเพิ่งหมดหวังว่าชีวิตนี้จะกินอะไรไม่ได้เลยนะครับ ยังมีอาหารที่เป็น “ฮีโร่” ช่วยลดกรดยูริกได้ด้วยครับ

1. นมจืดไขมันต่ำ (Low-fat milk/Yogurt): มีงานวิจัยยืนยันชัดเจนว่า โปรตีนในนมช่วยลดระดับกรดยูริกในเลือดได้

2. กาแฟดำ: การดื่มกาแฟ (ที่ไม่ใส่น้ำตาล/ครีมเทียม) ในปริมาณพอเหมาะ ช่วยลดความเสี่ยงเก๊าท์กำเริบได้

3. วิตามินซี: การทานวิตามินซี 500 mg ต่อวัน มีส่วนช่วยให้ไตขับกรดยูริกได้ดีขึ้นเล็กน้อย

4. น้ำเปล่า: ยาดีที่สุดและถูกที่สุด ดื่มน้ำให้มากพอ (2-3 ลิตรต่อวัน) จะช่วยพากรดยูริกออกจากร่างกายทางปัสสาวะครับ

สรุป

โรคเก๊าท์ไม่ได้แพ้แค่ไก่กับยอดผักครับ แต่ “น้ำตาลฟรุกโตส, แอลกอฮอล์, อาหารทะเลเปลือกแข็ง และน้ำซุปเคี่ยวนาน” คือศัตรูตัวฉกาจที่ซ่อนอยู่ในมื้ออาหารของเรา

หมอไม่ได้บอกให้เลิกกินทุกอย่างนะครับ แต่ให้ “รู้ทันและจำกัดปริมาณ” โดยเฉพาะช่วงที่ร่างกายอ่อนแอ ดื่มน้ำน้อย หรือมีความเครียด เพราะช่วงเวลานั้นแหละครับ ที่โจรเงียบเหล่านี้จะฉวยโอกาสเล่นงานข้อของเรา

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ จังหวัดเชียงใหม่ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#หมอเก่งกระดูกและข้อ #อาหารแสลงเก๊าท์ #กรดยูริกสูง #น้ำตาลฟรุกโตส #โรคเก๊าท์ห้ามกินอะไร #ปวดข้อ #ซดน้ำซุป #กะปิเก๊าท์ #ดูแลผู้ป่วยเก๊าท์ #อาหารลดกรดยูริก

---

References

1. Jamnik J, Rehman S, Blanco Mejia S, et al. Fructose intake and risk of gout and hyperuricemia: a systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies. BMJ Open. 2016;6(10):e013191.

2. Choi HK, Curhan G. Soft drinks, fructose consumption, and the risk of gout in men: prospective cohort study. BMJ. 2008;336(7639):309-12.

3. Major TJ, Topless RK, Dalbeth N, Merriman TR. Evaluation of the diet wide contribution to serum urate levels: meta-analysis of population based cohorts. BMJ. 2018;363:k3951.

4. Zhang Y, Woods R, Chaisson CE, et al. Alcohol consumption as a trigger of recurrent gout attacks. Am J Med. 2006;119(9):800.e13-8.

5. Nuki G, Simkin PA. A concise history of gout and hyperuricemia and their treatment. Arthritis Res Ther. 2006;8(Suppl 1):S1.