เป็นเก๊าท์ทาน "ปลาทูน่า" ได้ไหม? อาหารคลีนที่อาจกลายเป็น "ของแสลง" โดยไม่รู้ตัว

 

เป็นเก๊าท์ทาน "ปลาทูน่า" ได้ไหม? อาหารคลีนที่อาจกลายเป็น "ของแสลง" โดยไม่รู้ตัว

คุณเป็นคนหนึ่งหรือเปล่าครับ? ที่พยายามลดน้ำหนัก ดูแลสุขภาพ หันมาทาน "สลัดปลาทูน่า" หรือ "แซนวิชทูน่า" เพราะคิดว่าเป็นโปรตีนจากปลา ย่อยง่าย ดีต่อสุขภาพ?

แต่แล้ววันดีคืนดี... ตื่นเช้ามากลับปวดบวมที่โคนนิ้วเท้าหรือข้อเท้าจนเดินแทบไม่ได้ ทั้งๆ ที่ก็งดไก่ งดเครื่องใน งดเหล้าเบียร์ ตามที่หมอสั่งทุกอย่างแล้ว ทำไมเก๊าท์ยังถามหา? วันนี้หมอจะพาไปไขคำตอบเรื่อง "ปลาทูน่า" กับ "โรคเก๊าท์" กันครับ ว่าตกลงแล้วกินได้ไหม หรือต้องหนีให้ไกล ข้อมูลนี้อาจเปลี่ยนเมนูอาหารเย็นของคุณไปเลยก็ได้ครับ

"หมอครับ... ผมกินคลีนนะ กินแต่ปลาทูน่า ทำไมเก๊าท์กำเริบ?"

เมื่อเดือนก่อน หมอได้เจอกับคนไข้ชายท่านหนึ่ง ชื่อคุณศักดิ์ (นามสมมติ) อายุประมาณ 50 ปีครับ คุณศักดิ์เดินกะเผลกเข้ามาในห้องตรวจด้วยสีหน้าเจ็บปวดและงุนงง แกบอกหมอว่า "หมอครับ ผมงงมาก รอบนี้ผมคุมอาหารดีมาก เนื้อแดงไม่แตะ เครื่องในเลิกกิน สัตว์ปีกนี่ลาขาดเลย ช่วงนี้ลดความอ้วนด้วย กินสลัดทูน่าเกือบทุกเย็นมา 2 อาทิตย์แล้ว ทำไมอยู่ๆ ข้อเท้ามันบวมเป่งขึ้นมาอีกครับ?"

หมอฟังแล้วก็ถึงบางอ้อเลยครับ หมอเลยยิ้มแล้วอธิบายให้คุณศักดิ์ฟังอย่างใจเย็นว่า "คุณศักดิ์ครับ ความตั้งใจในการดูแลสุขภาพของคุณศักดิ์ดีเยี่ยมเลยครับ แต่มีเรื่องหนึ่งที่หลายคนเข้าใจผิด คือคิดว่า 'ปลา' ทุกชนิดปลอดภัยสำหรับคนเป็นเก๊าท์ แต่ความจริงแล้ว 'ปลาทูน่า' นี่แหละครับ คือตัวดีที่ซ่อนดาบไว้ข้างหลัง"

ความจริงเรื่อง "ปลาทูน่า" และ "พิวรีน"

ก่อนจะฟันธงว่ากินได้หรือไม่ได้ หมอขออธิบายให้เข้าใจหลักการง่ายๆ ก่อนนะครับ โรคเก๊าท์เกิดจากกรดยูริกในเลือดสูง ซึ่งกรดยูริกส่วนหนึ่งมาจากการย่อยสลายสารที่ชื่อว่า "พิวรีน" (Purine) ในอาหาร

เรามักถูกสอนมาว่า สัตว์ปีก เครื่องในสัตว์ ยอดผัก มีพิวรีนสูง แต่ในความเป็นจริง "ปลาทะเลน้ำลึก" และปลาที่มีไขมันสูงหลายชนิด ก็มีสารพิวรีนสูงไม่แพ้กันครับ

สำหรับ "ปลาทูน่า" นั้น จัดอยู่ในกลุ่มอาหารที่มี พิวรีนระดับปานกลางค่อนข้างสูง (Moderate to High Purine) ครับ!

ไม่ว่าจะเป็นทูน่าสด ซาซิมิ หรือทูน่ากระป๋อง เนื้อปลาทูน่ามีความเข้มข้นของสารพิวรีนที่สามารถเปลี่ยนเป็นกรดยูริกได้ เมื่อเราทานเข้าไปในปริมาณที่มากพอ หรือทานติดต่อกันบ่อยๆ (แบบที่คุณศักดิ์ทานสลัดทูน่าทุกเย็น) มันก็เหมือนเราเติมน้ำมันลงในกองไฟ ทำให้ระดับยูริกพุ่งสูงขึ้นจนไปกระตุ้นให้ข้ออักเสบได้นั่นเองครับ

ทำไมปลาทูน่าถึงน่ากลัวกว่าที่คิด?

1. ความเข้มข้นของเนื้อ: ปลาทูน่าเป็นปลาที่มีกล้ามเนื้อแน่น แข็งแรง เพราะต้องว่ายน้ำระยะไกล เซลล์กล้ามเนื้อที่แน่นนี่แหละครับคือแหล่งสะสมของนิวเคลียสและสารพิวรีน

2. ภาพลักษณ์สุขภาพ: นี่คือกับดักที่น่ากลัวที่สุด เพราะคนไข้ส่วนใหญ่คิดว่ามันคือ "อาหารสุขภาพ" จึงทานได้ไม่อั้น ทานได้ทุกวัน โดยไม่ระวังปริมาณ เหมือนคุณศักดิ์ที่ทานแทนข้าวเย็น

3. การแปรรูป: ทูน่ากระป๋องบางชนิดแช่ในน้ำมัน หรือปรุงรสเค็ม ซึ่งความเค็ม (โซเดียม) ก็เป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ไตทำงานหนักในการขับยูริกครับ

อาการเตือน: กินปลาแล้วปวดข้อ เป็นอย่างไร?

ถ้าคุณทานปลาทูน่า หรืออาหารทะเล แล้วเริ่มมีอาการเหล่านี้ ให้สงสัยไว้ก่อนเลยครับว่า "ยูริกเกิน" แล้ว

• รู้สึกแปลบๆ ที่ข้อ: หลังจากทานมื้อหนักไปไม่กี่ชั่วโมง หรือตื่นเช้าวันรุ่งขึ้น จะเริ่มรู้สึกขัดๆ หรือแปลบๆ ที่ข้อนิ้วโป้งเท้า ข้อเท้า

• บวมแดงร้อน: บริเวณข้อจะเริ่มบวมขึ้นอย่างรวดเร็ว ผิวหนังตึงและแดงก่ำ

• ไข้ขึ้นต่ำๆ: บางคนปวดมากจนมีไข้รุมๆ ร่วมด้วย

การตรวจวินิจฉัย

ถ้าคุณมาหาหมอด้วยอาการแบบนี้ หมอจะตรวจเช็คให้แน่ใจครับ

1. ซักประวัติอาหาร: หมอจะถามย้อนหลังไป 24-48 ชั่วโมงว่าทานอะไรมาบ้าง ซึ่งมักจะเจอจำเลยเป็น อาหารทะเล ปลาเนื้อแน่น หรือยอดผัก

2. เจาะเลือด: เพื่อดูระดับกรดยูริกปัจจุบัน (แต่ช่วงปวด ยูริกอาจไม่สูงมากก็ได้ครับ เพราะมันไปเกาะที่ข้อแล้ว)

3. อัลตราซาวด์ (Ultrasound): หมออาจใช้อัลตราซาวด์ส่องดูที่ข้อที่ปวด เพื่อดูว่ามีน้ำในข้อเยอะไหม หรือมีตะกอนผลึกยูริกเกาะอยู่หรือเปล่า ซึ่งช่วยยืนยันได้ดีครับ

แล้วแบบนี้... ต้องเลิกกินปลาทูน่าไปตลอดชีวิตเลยไหม?

คำตอบคือ "ไม่ถึงกับต้องเลิกขาดครับ แต่ต้องบริหารจัดการ"

หมอขอแบ่งคำแนะนำออกเป็น 2 ช่วงนะครับ:

1. ช่วงที่มีอาการปวด หรือเก๊าท์กำเริบ "งดทันทีครับ" ในช่วงที่ข้อกำลังอักเสบ หรือเพิ่งหายปวดใหม่ๆ ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีพิวรีนปานกลางถึงสูงทุกชนิด รวมถึงปลาทูน่า ปลาซาดีน ปลาแมคเคอเรล และอาหารทะเล เพื่อไม่ให้เชื้อไฟมันลุกโชนขึ้นมาอีก

2. ช่วงที่อาการสงบ (ยูริกในเลือดคุมได้ดีแล้ว) "ทานได้บ้าง แต่จำกัดปริมาณ" หากคุณคุมระดับกรดยูริกในเลือดได้ต่ำกว่า 6 มก./ดล. แล้ว คุณสามารถทานปลาทูน่าได้บ้างครับ เพื่อประโยชน์จากโอเมก้า-3 และโปรตีน แต่มีข้อแม้คือ:

• ทานครั้งละน้อยๆ (ไม่เกิน 2-3 ช้อนโต๊ะ หรือครึ่งกระป๋อง)

• ไม่ทานบ่อยเกินไป (อาทิตย์ละ 1-2 ครั้งพอครับ)

• เคล็ดลับ: ดื่มน้ำตามเยอะๆ เพื่อช่วยขับพิวรีนออกจากร่างกาย

ทางเลือกสำหรับคนชอบกินปลา (Fish Lover)

ถ้าใจมันรักการกินปลา หมอแนะนำให้ "เปลี่ยนชนิดปลา" ครับ ปลาบางชนิดมีพิวรีนต่ำกว่า และปลอดภัยกว่าสำหรับคนเป็นเก๊าท์ เช่น:

• ปลาน้ำจืดเนื้อขาว: ปลานิล ปลาทับทิม ปลาช่อน ปลาดุก (ลอกหนัง) กลุ่มนี้พิวรีนจะน้อยกว่าปลาทะเลเนื้อแดงครับ

• วิธีปรุงสำคัญมาก: เน้น ต้ม นึ่ง แกงจืด หลีกเลี่ยงการทอดน้ำมันเยิ้มๆ เพราะไขมันจะไปขัดขวางการขับยูริกออกจากร่างกาย

การรักษาและการดูแลตัวเอง

นอกจากการเลือกชนิดปลาแล้ว การดูแลตัวเององค์รวมสำคัญที่สุดครับ

1. ยาแก้ปวด (เมื่อมีอาการ): หากเผลอทานไปแล้วปวดขึ้นมา ให้รีบทานยาแก้ปวดลดอักเสบ (NSAIDs) หรือยาโคลชิซิน (Colchicine) ที่หมอเคยจ่ายให้ทันทีที่มีอาการนำ อย่ารอให้เจ็บจนทนไม่ไหวครับ

2. ยาลดกรดยูริก (ระยะยาว): หัวใจสำคัญคือการคุมระดับยูริกให้ต่ำอยู่เสมอ ถ้าคุมได้ดี การทานปลาทูน่านานๆ ที จะไม่ใช่ปัญหาใหญ่เลยครับ ต้องทานยาสม่ำเสมอ ไม่หยุดยาเอง

3. ดื่มน้ำเปล่า: น้ำคือยาที่ดีที่สุดครับ พยายามดื่มน้ำให้ได้วันละ 2-3 ลิตร การปัสสาวะบ่อยๆ คือการระบายยูริกออกจากร่างกายที่ดีมาก

4. ระวัง "คู่หูอันตราย": ห้ามทานปลาทูน่าแกล้มเบียร์เด็ดขาด! เพราะแอลกอฮอล์จะทำให้ยูริกพุ่งปรี๊ด และไปขัดขวางการขับออก ยิ่งเจอกับพิวรีนในทูน่า รับรองว่าตื่นมาเดินไม่ได้แน่นอนครับ

พยากรณ์โรค: ชีวิตนี้จะมีความสุขกับการกินได้อีกไหม?

หมอขอยืนยันด้วยความจริงใจครับว่า "ได้แน่นอน"

คนไข้ของหมอหลายคนที่เป็นเก๊าท์ พอคุมอาการได้ดีแล้ว เขาก็กลับไปทานอาหารที่ชอบได้ รวมถึงซูชิทูน่าบ้างนานๆ ครั้ง โดยไม่มีอาการปวดเลย หัวใจสำคัญคือ "ความพอดี" และ "วินัยในการรักษา"

คุณศักดิ์เอง หลังจากเข้าใจเรื่องนี้ ก็เปลี่ยนจากสลัดทูน่า เป็นสลัดไข่ต้ม หรือสลัดปลาทับทิมนึ่งแทน และทานยาลดกรดยูริกต่อเนื่อง ตอนนี้แกกลับมาวิ่งออกกำลังกายได้สบายๆ ค่าเลือดปกติ และมีความสุขกับการกินมากขึ้น เพราะรู้ว่าอะไรกินได้แค่ไหน

สรุป

ปลาทูน่า เป็นปลาที่มีประโยชน์มากครับ แต่สำหรับคนเป็นโรคเก๊าท์ มันคือดาบสองคม หากอยู่ในช่วงกำเริบ ควรหลีกเลี่ยง แต่ถ้าอาการสงบแล้ว ทานได้ในปริมาณที่เหมาะสม อย่าลืมว่า "ไม่มีอาหารชนิดไหนที่เป็นยาพิษ ถ้าเรารู้จักทานอย่างมีสติ"

ขอให้ทุกคนมีสุขภาพข้อที่แข็งแรง ทานอร่อย นอนหลับสบาย ไม่ต้องสะดุ้งตื่นเพราะปวดขานะครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng

#โรคเก๊าท์ #ปวดข้อ #ปลาทูน่ากินได้ไหม #อาหารแสลงเก๊าท์ #กรดยูริกสูง #อาหารคลีน #หมอเก่งกระดูกและข้อ #เก๊าท์ห้ามกินอะไร #สุขภาพผู้สูงอายุ #เมนูปลาเก๊าท์