เก๊าท์รักษาหายได้...ถ้าคุมยูริกให้อยู่หมัด!

 

เก๊าท์รักษาหายได้...ถ้าคุมยูริกให้อยู่หมัด! 

เจ็บจนน้ำตาเล็ด! ก้าวข้ามความทรมานจาก "โรคเก๊าท์" ด้วยแนวทางการรักษาที่ถูกต้อง

"หมอครับ เมื่อคืนผมนอนอยู่ดีๆ ตี 2 สะดุ้งตื่นมาเพราะเจ็บโคนนิ้วโป้งเท้ามาก เหมือนมีใครเอาค้อนมาทุบ หรือเอาเข็มมารุมแทง จะขยับก็ไม่ได้ แค่ผ้าห่มโดนยังสะดุ้งเลยครับ"

นี่คือคำบอกเล่าสุดคลาสสิกของ "คุณลุงสมศักดิ์" วัย 58 ปี ที่เดินกะเผลกเข้ามาหาหมอด้วยอาการหน้าตาตื่นตระหนก แกนึกว่าตัวเองเดินเตะขอบเตียงหรือกระดูกหัก แต่จริงๆ แล้วนี่คืออาการเปิดตัวของ "ราชาแห่งความปวด" หรือ "โรคเก๊าท์" (Gout) นั่นเองครับ

โรคเก๊าท์เป็นโรคที่น่าเห็นใจมากครับ เพราะเวลาบทจะปวด มันปวดทรมานสุดๆ แต่ข่าวดีคือ "เป็นโรคข้ออักเสบที่รักษาให้หายเจ็บและใช้ชีวิตปกติได้ง่ายที่สุด" ถ้าเรารู้แนวทางที่ถูกต้อง วันนี้หมอจะมาสรุปคัมภีร์พิชิตเก๊าท์ฉบับเข้าใจง่าย ให้ทุกคนนำไปดูแลตัวเองและคนที่เรารักครับ

โรคเก๊าท์ คืออะไร? (ทำไมถึงเจ็บเหมือนโดนหนามแทง)

ให้จินตนาการว่าในเลือดของเรามีสารเคมีตัวหนึ่งชื่อว่า "กรดยูริก" ไหลเวียนอยู่ ปกติมันจะถูกขับออกทางปัสสาวะ แต่ถ้าวันหนึ่งร่างกายเราผลิตเยอะเกินไป หรือไตขับออกไม่ทัน มันจะล้นและตกตะกอนกลายเป็น "ผลึกรูปเข็ม" (Monosodium Urate Crystals)

เจ้าเข็มพวกนี้แหละครับ ที่ชอบไปฝังตัวอยู่ตามข้อต่อ (โดยเฉพาะโคนนิ้วโป้งเท้า ข้อเท้า เข่า) พอมีอะไรไปกระตุ้นมัน เช่น อากาศเย็น ดื่มเหล้า หรือเดินเยอะ ร่างกายจะส่งเม็ดเลือดขาวมาโจมตีเข็มพวกนี้ เกิดเป็นสงครามย่อมๆ ในข้อ ทำให้เกิดอาการ ปวด บวม แดง ร้อน อย่างรุนแรงฉับพลันครับ

ขั้นตอนการรักษา: แบ่งเป็น 2 ระยะ (ต้องเข้าใจ ไม่งั้นไม่หาย)

หัวใจสำคัญของการรักษาเก๊าท์ คือต้องแยกให้ออกว่าตอนนี้เรากำลังอยู่ในระยะไหน เพราะยารักษา "คนละตัวกัน" ครับ

ระยะที่ 1: ระยะปวดอักเสบเฉียบพลัน (ไฟกำลังไหม้)

เป้าหมายคือ: ดับไฟให้เร็วที่สุด ต้องทำให้คนไข้หายปวดภายใน 24 ชั่วโมง

• ยาแก้ปวดลดอักเสบ (NSAIDs): เป็นยาหลักที่ช่วยลดบวมลดปวดได้ดี (แต่ต้องระวังในคนโรคไตหรือโรคกระเพาะ)

• ยาโคลชิซีน (Colchicine): ยาเม็ดเล็กๆ สีชมพูหรือม่วง ที่หลายคนคุ้นเคย ข้อควรระวังคือ อย่ากินเยอะเกินไปตามสูตรโบราณ (ที่ให้กินทุกชั่วโมงจนกว่าจะท้องเสีย) เดี๋ยวนี้หมอให้กินแค่วันละ 2-3 เม็ดก็พอครับ เพื่อเลี่ยงผลข้างเคียงท้องเสียรุนแรง

• ยากลุ่มสเตียรอยด์: ใช้ในกรณีที่คนไข้กินยาแก้ปวดกลุ่มแรกไม่ได้ หรือไตไม่ดี หมออาจพิจารณาฉีดยาหรือให้กินสเตียรอยด์ระยะสั้นๆ

• การดูแลตัวเอง: พักการใช้ข้อนั้นทันที ประคบเย็นเพื่อลดบวม (ห้ามประคบร้อนเด็ดขาด เพราะจะยิ่งอักเสบ)

ระยะที่ 2: ระยะสงบและควบคุมระยะยาว (ป้องกันไฟไหม้ซ้ำ)

เป้าหมายคือ: ลดระดับกรดยูริกในเลือดให้ต่ำกว่าเป้าหมาย เพื่อละลายผลึกเข็มที่ฝังอยู่ให้หมดไป ระยะนี้จะเริ่มรักษาเมื่อ "หายปวดดีแล้ว" ประมาณ 2 สัปดาห์ครับ

• ยาลดกรดยูริก: เช่น Allopurinol หรือ Febuxostat ยาพวกนี้ต้องกินต่อเนื่องยาวนาน เหมือนยาเบาหวานความดัน เพื่อกดให้ค่ากรดยูริกต่ำกว่า 6 มก./ดล. (หรือต่ำกว่า 5 ในคนที่มีปุ่มก้อนเก๊าท์)

• สำคัญมาก: ห้ามหยุดยาเอง แม้จะไม่ปวดแล้ว เพราะถ้ายูริกเด้งขึ้นมา ผลึกก็จะก่อตัวใหม่ รอวันปวดซ้ำและทำลายไตครับ

ต้องคุมอาหารอย่างไร? (เรื่องที่คนเข้าใจผิดเยอะที่สุด)

หลายคนมุ่งเป้าไปที่ "งดไก่ งดเป็ด" อย่างเดียว แต่ความจริงแล้ว อาหารมีผลต่อระดับยูริกประมาณ 20% เท่านั้น (อีก 80% ร่างกายสร้างเอง) แต่ก็ยังจำเป็นต้องคุมเพื่อลดปัจจัยเสี่ยงครับ

สิ่งที่ควรเลี่ยง (ตัวร้ายตัวจริง):

1. แอลกอฮอล์: โดยเฉพาะ "เบียร์" คือตัวกระตุ้นอันดับ 1 เพราะมีสารพิวรีนสูงและขัดขวางการขับยูริก

2. น้ำหวาน/น้ำผลไม้กล่อง: ที่มี "น้ำตาลฟรุกโตส" สูง อันนี้ร้ายกว่าไก่มากครับ

3. เครื่องในสัตว์: ตับ ไต ไส้ พุง

4. เนื้อแดงและอาหารทะเล: ในปริมาณที่มากเกินไป

สิ่งที่ทานได้ (ทานเถอะครับ ดีต่อร่างกาย):

• ผักใบเขียวทุกชนิด (ยอดผักกินได้ ไม่ต้องกลัวมาก)

• นมจืดไขมันต่ำ (ช่วยลดกรดยูริกได้ด้วย)

• ไข่ไก่

• น้ำเปล่า: สำคัญที่สุด! ดื่มให้ได้วันละ 2-3 ลิตร เพื่อช่วยไตขับยูริกทิ้ง

การผ่าตัด: จำเป็นไหม?

โดยทั่วไปโรคเก๊าท์รักษาด้วย "ยา" เป็นหลักครับ ไม่ต้องผ่าตัด หมอจะพิจารณาผ่าตัดในกรณีพิเศษเท่านั้น เช่น:

• ก้อนเก๊าท์ (Tophi) ขนาดใหญ่มาก: จนใส่รองเท้าไม่ได้ หรือก้อนแตกเป็นแผลติดเชื้อ

• ก้อนไปกดทับเส้นประสาท: หรือทำลายเส้นเอ็นจนข้อผิดรูป

พยากรณ์โรค: จะหายขาดไหม?

โรคเก๊าท์สามารถรักษาให้ "สงบ" ได้ 100% ครับ คนไข้ที่ทานยาคุมระดับยูริกได้ตามเป้าหมาย (Treat to Target) สามารถใช้ชีวิตได้ปกติ ทานอาหารที่ชอบได้บ้าง ไม่ปวดข้อ และไม่มีความเสี่ยงไตวายจากเก๊าท์

แต่คำว่า "หายขาด" ในที่นี้ไม่ได้แปลว่า "หยุดยาได้ถาวร" นะครับ ส่วนใหญ่ยังต้องทานยาควบคุมระดับยูริกไปเรื่อยๆ เหมือนคนเป็นความดันโลหิตสูง เพื่อไม่ให้โรคกลับมากำเริบใหม่ครับ

สรุป: วินัย คือกุญแจสำคัญ

กลับมาที่คุณลุงสมศักดิ์ หลังจากได้รับยาแก้ปวดจนหายดี แกก็ร่วมมือกับหมอในการทานยาลดกรดยูริกต่อเนื่อง และลดปริมาณเบียร์ลง ผ่านไป 1 ปี ลุงไม่เคยปวดเก๊าท์กำเริบอีกเลย ค่าไตดีขึ้น และกลับไปวิ่งออกกำลังกายได้เหมือนหนุ่มๆ

โรคเก๊าท์เป็นโรคที่ "เจ็บแล้วจำ" ครับ แต่อย่าจำแค่ความเจ็บ ให้จำไว้ว่า "กินยาให้ถึงเกณฑ์ คุมอาหารให้พอดี ดื่มน้ำให้มาก" เพียงเท่านี้ ท่านก็จะชนะราชาแห่งความปวดนี้ได้อย่างราบคาบครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ จังหวัดเชียงใหม่ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#โรคเก๊าท์ #ปวดข้อ #กรดยูริกสูง #รักษาเก๊าท์ #โคลชิซีน #Allopurinol #ปวดนิ้วโป้งเท้า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #หมอเก่งเชียงใหม่ #กระดูกและข้อเชียงใหม่

---

เอกสารอ้างอิง (References)

1. FitzGerald JD, Dalbeth N, Mikuls T, et al. 2020 American College of Rheumatology Guideline for the Management of Gout. Arthritis Care Res (Hoboken). 2020;72(6):744-60.

2. Richette P, Doherty M, Pascual E, et al. 2016 updated EULAR evidence-based recommendations for the management of gout. Ann Rheum Dis. 2017;76(1):29-42.

3. Hui M, Carr A, Cameron S, et al. The British Society for Rheumatology Guideline for the Management of Gout. Rheumatology (Oxford). 2017;56(7):e1-e20.

4. Qaseem A, Harris RP, Forciea MA; Clinical Guidelines Committee of the American College of Physicians. Management of Acute and Recurrent Gout: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians. Ann Intern Med. 2017;166(1):58-68.

5. Major TJ, Topless RK, Dalbeth N, Merriman TR. Evaluation of the diet wide contribution to serum urate levels: meta-analysis of population based cohorts. BMJ. 2018;363:k3951.